LACRIMA (REMAKE) * TEKST, REGIE ARNE SIERENS * MUZIEK JEAN-YVES EVRARD * SPELER JAN HAMMENECKER * SCENOGRAFIE GUIDO VROLIX * LICHT TIMME AFSCHRIFT * KOSTUUM ILSE VANDENBUSSCHE * TECHNIEK KOEN DEMEYERE EN JONAS LAMBRIGTS * FOTOGRAFIE KURT VAN DER ELST * PRODUCTIE COMPAGNIE CECILIA * MET DANK AAN VLAAMSE GEMEENSCHAP, PROVINCIE OOST-VLAANDEREN, STAD GENT, VLAAMS FONDS VOOR DE LETTEREN *

_________

Na de eerste versie van Arne Sierens met de Japanse danseres Sayaka Kaiwa, gaat speler Jan Hammencker deze keer live de dialoog aan met muzikant Jean-Yves Evrard die special voor deze versie nieuwe muziek maakt.

Een man belooft aan zijn ex-lief haar verdwenen zoon in de stad te gaan zoeken. Hoewel hij gezworen had er ooit nog een voet te zetten, keert hij terug naar de wijk waar hij opgroeide, het lelijke reservaat waarin ze alle niewaards en overbodigaards in sociale complexen steken en waar hij ooit al zijn illusies heeft verloren.

Het was een verhaal dat al langer sluimerde bij Arne Sierens en waar hij al verschillende keren aan begonnen was. Na een brainstorm met filmmaker Felix Van Groeningen vond hij plots de sleutel hoe hij het moest vertellen: rechtdoor en zonder franjes, poëzie of metaforen.

Lacrima is een onstuimig lamento over het niet zo poëtische bestaan in de sociale buurten, een rauwe maar tegelijk naar verlossing zoekende elegie over moeders en hun kinderen, hulpeloosheid en verslavingen, de zichtbare en onzichtbare littekens en bovenal het mekaar kwijtraken en verliezen in het leven en de dood...

De Franse socioloog Loïc Wacquant ging op zoek naar de achtergronden van de 'gevaarlijke jongeren' in de banlieus van Parijs en Marseille, en constateert dat, waar het gemiddeld aantal bewoners op een appartement in Frankrijk 2,7 bedraagt, dat in sommige banlieus 7,1 is. De plek waar je woont, tekent je heel erg als mens. De rellen in de zomer een paar jaar terug in Engeland braken uit in de wijken waar de regering Cameron net drastisch had geschrapt in alle publieke diensten en waar de werkloosheidsgraad bij jongeren meer dan 40% bedraagt.



Een man belooft aan zijn ex-lief haar verdwenen zoon in de stad te gaan zoeken. Hoewel hij gezworen had er nooit nog een voet te zetten, keert hij ongewild terug naar de wijk waar hij opgroeide…

Lacrima is een onstuimig lamento over het niet zo poëtische bestaan in de sociale buurten, een monoloog over de zichtbare en onzichtbare littekens die mensen met zich meedragen.

"Jan Hammenecker. Wat een revelatie! Hij speelt met variatie, maar blijft altijd als een beer bij de grond. Zelfs de krulletjes die hij toevoegt, voelen oprecht uit de buik."
De Standaard.

"Lacrima is het meest politieke stuk van Sierens tot nu, soms meer pamflettistisch dan theatraal. Maar ook daar dient theater voor, om een tegenstem te geven aan de stemlozen."
De Morgen.

LEVENSKRACHT

"Een jongedame en een man staan op scène. De vrouw oogt Oosters, haar mannelijke tegenhanger vrij marginaal. Wat normaal uitgewerkt wordt als pseudoromantisch tweespel, krijgt een andere dimensie. Arne Sierens verlegt de grenzen van de dialoog en doet dat op vernuftige wijze.

Het gesprek dat beide personages met elkaar aangaan, is zeker spitsvondig te noemen, maar niet op de manier waarop je zou verwachten. Aannemelijk zou zijn dat de personages hun tegenstrijdigheden verbaal met elkaar uitvechten, maar dat is helemaal niet het geval. Jan Hammenecker speelt een aan lager wal geraakte man die iedere mogelijke illusie volledig kwijtgespeeld is tijdens zijn bikkelharde jeugd in 'het reservaat', een sociaal complex waar het leven elke dag van het jaar somber grijs getint is. Hammenecker doet zijn verhaal op levendige, soms vinnige en soms ronduit krankzinnige wijze, terwijl Sayaka Kaiwa zijn fysieke tegenpool is op de planken. Dat is bijzonder letterlijk te nemen: Kaiwa is danseres van opleiding en vertolkt de droeve historie in een sierlijke, soms symmetrische choreografie. Door dit tweespel zo mooi op elkaar af te stemmen, vormt dit misnoegde epos meer dan een monoloog alleen. De schoonheid van Lacrima bevindt zich in de brute laatste resten levenskracht van beide personages.

Het trieste verleden van de man wordt opnieuw opgerakeld wanneer Jimmy, de zoon van zijn ex-lief, zich een weg gebaand heeft naar diezelfde sociale wijk. In volle wanhoop voelt hij zich verplicht om terug te keren naar de oorsprong van zijn ondergang, met alle gevolgen van dien: oude herinneringen worden opgerakeld, gebeurtenissen blijken nog niet verwerkt te zijn en de eenzaamheid die overheerst in de woordenstroom van Hammenecker grijpt je langzaam bij de keel. Wanneer er daar nog een overmeesterend bedroefde familiegeschiedenis bij betrokken wordt, voel je je als aandachtige luisteraar al helemaal verloren. De toon wordt reeds gezegd bij de openingszin: "D'r zijn van die haken in het leven, als ge d'r aanhangt, ge moogt spartelen wat ge wilt, ge zit er aan vast". Dit boeiend schouwspel toont een inktzwarte pagina uit iedere maatschappelijke geschiedenis, en Arne Sierens weet, ondanks de lompe woordenschat die hij zijn personage meegegeven heeft, een bastion van empathie op poten te zetten te midden van zijn publiek.

In een grauw decor van Guido Vrolix wisten Arne Sierens en Compagnie Cecilia gedurende elke avond op de Gentse Feesten de zaal vol afgrijzen te vullen. En wanneer je een volledig publiek tot sociale bewogenheid dwingt, dan weet je dat je als regisseur een klein meesterwerk op poten gezet hebt."

( Sarah Vandoorne - Dilemma )



VERMOUT UIT DEN ALDI

Er zit veel woede in het nieuwe stuk van Arne Sierens, meer en meer de Ken Loach van het Vlaamse theater. Maar ook weer veel liefde voor de hinkende mens.

'D'r zijn van die haken in het leven, als ge d'r aanhangt, ge moogt spartelen wat ge wilt, ge zit er aan vast.' Zo begint 'De Traan' - Lacrima - waarin een zeer straffe Jan Hammenecker een man speelt die aan zijn ex-lief belooft heeft haar vermiste zoon te gaan zoeken in de sociale woonwijken waarin hij opgroeide, terwijl hij toch zichzelf bezworen had daar nooit meer naar terug te keren.

Een wijk die model staat voor de banlieue, overal ter wereld, waarin het menselijk wrakhout van de samenleving aanspoelt, waar men de nietsnutten, de nuttelozen en de overbodigen dumpt. Sierens gaat rechttoe, rechtaan. Een sober decor, waar met betonblokken en tegels een desolaat stadslandschap wordt opgeroepen, een simpel lichtplan daarop, en een monoloog, aangevuld met een ondersteunende choreografie van danseres Sayaka Kaiwa. En that's it. Geen franjes, poëzie, theatertrucjes: het gaat om de tekst en de daarin vervatte boodschap.

"'Vermout uit den Aldi' Dat is de klaagzang die opstijgt uit wat het hoofdpersonage 'Het reservaat' noemt, die wijken waarin mensen opgestapeld worden in appartementjes waarin je zelfs geen ladder nodig hebt om de lage plafonds te schilderen. Waarin werkloosheid de norm is en niet de uitzondering, waar een kleine vonk genoeg is om de boel te doen ontploffen, waarin "Cara-pils, vermout uit den Aldi" en drugs de enige uitweg uit de uitzichtloosheid lijken.

De man trekt de parallel met de Indianenreservaten, waar de ooit zo fiere krijgers van Wounded Knee werden samengedreven en met een aalmoes en wat flessen whiskey tot vierde wereld werden getransformeerd. En of het reservaat nu hier of daar is, weet de man, "uiteindelijk ga je eraan dood". Zelfs vroeger dan op een ander.

Het is niet voor het eerst dat Arne Sierens de zelfkant van de samenleving onderzoekt, het is zelfs de rode draad door zijn indrukwekkende loopbaan, maar zelden was hij zo duidelijk kwaad. Vroegere stukken over deze thematiek dreven vooral op empathie voor de verschoppeling, toonden rauwe tranches de vie, maar altijd met een koesterende liefde gebracht.

Niet dat die er deze keer niet is, maar de woede overheerst. Woede tegenover de 'totentrekkers' die met woorden hun solidariteit verklaren met het reservaat, maar nergens te zien zijn als je ze echt nodig hebt. Woede vooral tegenover de stellingen van Theodore Dalrymple en diens stelling dat mensen hoe dan ook verantwoordelijk zijn voor hun eigen leven. Je leven maak je zelf, en als het niet lukt, is dat je eigen schuld. Iedere sociale voorziening of uitkering wordt dan niet meer dan een aanmoediging om je te laten gaan en niet langer je eigen verantwoordelijkheid op te nemen.

Onzin, vindt Sierens, omgevingen bepalen de condition humaine veel meer dan individuele wilskracht, zorgen vaak voor een zuigende neerwaartse spiraal waaraan het als individu haast niet te ontkomen is. "Het enige wat te kiezen valt in het reservaat, is de kleur van je kist: eik, beuk of den."

Lacrima is het meest politieke stuk van Sierens tot nu, soms meer pamflettistisch dan theatraal. Maar ook daar dient theater voor, om een tegenstem te geven aan de stemlozen. "

( Yves Desmet - De Morgen )


HET RESERVAAT!

"Weinig regisseurs hebben zo'n herkenbare stijl als Arne Sierens. Maar ook weinigen blijven zichzelf zo heruitvinden.

Op scène staan niet meer dan vier massieve stenen banken, dwars over de hele scène. Vast gebetonneerde horden zijn het, kaal en donkergrijs als op een kerkhof. Zo strak en zo onwrikbaar waren Guido Vrolix' decors nog nooit. Zoom je uit, dan zie je een sociale woonwijk op schaal: blokken die er allemaal eender uitzien, aaneengekleefd met asbest, rond al te nauwe straten. Treurnis in snelbouw.

'Het reservaat!, braakt Jan Hammenecker uit. Hij speelt Chief, een man die in deze wijk is groot geschopt, maar er ondanks heel wat kleine criminaliteit weer is weggeraakt, weliswaar met vermorzelde vingerkootjes. Zijh grote broer, een bendeleider, is erin gebleven. Die leek dan ook al een lijk nog voor zijn overdosis. Drugs is hier het dagelijkse brood. Van soft naar hard, van rauw naar grauw: 'het reservaat' is een straatje met eenrichtingsverkeer.

Vergeleken met Lacrima waren Sierens' vorige stukken zoete sprookjes. Ook zij roerden in de marge van de samenleving, maar bleven nooit gespeend van enige romantiek, van theater in de sfeer van een strip, rond personages als typetjes. Deze keer is het naturalisme niet zoet, maar bitter. Rauw als de realiteit in die ene sociale blokkenwijk die iedereen kent: Lacrima is geen Vlaams filmpje, maar puredocumentaire.

Rechtuit naar de zaal, geen spelletje onder acteurs. Zonder veel poespas hoor je het verhaal aan van Chiefs terugkeer naar zijn giftige geboortegrond, op zoek naar stiefzoon Jimmy. Ook die dreigt, dertig jaar later, in deze wijk aan lagerwal te stranden.

In elk geval ligt het ook aan Hammenecker. De acteur uit de films Ex Drummer en 22 mei debuteert bij Sierens, maar ook in het Vlaamse theater. Wat een revelatie! Hij speelt: met variatie, maar blijft altijd als een beer bij de grond. Zelfs de krulletjes die hij toevoegt, voelen oprecht en uit de buik. Spontaan wisselt het Gents van Sierens' theater voor West-Vlaams.

Sierens die aan politiek doet, dat is nieuw. Maar in de eerste plaats is deze voorstelling een artistieke verovering op te veel visuele rompslomp. Simpel kan ook. Dit theater wordt er enkel roerender door. "

( Wouter Hillaert - De Standaard )

_________